Wat verandert er in 2026 op uw zakelijke energiefactuur

De eerste energiefacturen van het jaar zorgen in veel organisaties voor vragen. Het maandbedrag wijkt af, voorschotten worden aangepast en vaste kosten lijken ineens hoger. Dat leidt al snel tot twijfel of het gevoel dat er iets misgaat.

In de meeste gevallen is dat niet zo. Juist aan het begin van het jaar komen meerdere wijzigingen samen die niets te maken hebben met fouten of plotselinge prijsstijgingen. In 2026 speelt dat extra, omdat belastingtarieven, netkosten en voorschotten tegelijk wijzigen. Deze blog is bedoeld om uit te leggen wat er verandert op de zakelijke energiefactuur, waarom dat gebeurt en wanneer het logisch is om wel of juist geen actie te ondernemen.

Waarom uw energiefactuur er in 2026 anders uitziet

Een zakelijke energiefactuur bestaat uit meer dan alleen de afgesproken energieprijs. De totale kosten worden bepaald door meerdere componenten die zich onafhankelijk van elkaar ontwikkelen.

In 2026 veranderen vooral onderdelen waar organisaties zelf weinig invloed op hebben. Energiebelasting wordt opnieuw vastgesteld. Netkosten stijgen door investeringen in het elektriciteitsnet. En leveranciers herijken voorschotten op basis van nieuwe tarieven en actuele verbruiksgegevens.

Dat betekent dat de factuur er anders uit kan zien, ook wanneer het energieverbruik gelijk blijft en het contract niet is gewijzigd.

Veranderingen in energiebelasting

Hoe energiebelasting werkt

Energiebelasting is een heffing van de overheid op het verbruik van elektriciteit en gas. Deze belasting werkt met staffels. Dat betekent dat het tarief per eenheid afneemt naarmate het totale jaarverbruik hoger wordt.

Waarom de eerste factuur van het jaar vaak hoger voelt

De staffels van de energiebelasting beginnen elk kalenderjaar opnieuw. In januari valt het verbruik dus weer volledig in de eerste schijf. Daardoor is het belastingdeel in de eerste maanden relatief hoog. Dit effect vlakt later in het jaar vaak af, maar verklaart wel waarom veel organisaties schrikken van de eerste factuur.

Gas duurder, elektriciteit juist iets goedkoper

Het overheidsbeleid is gericht op het ontmoedigen van gasgebruik en het stimuleren van elektrificatie. In 2026 betekent dit dat:

• Gas zwaarder wordt belast
• Elektriciteit juist licht is verlaagd in energiebelasting

Die verlaging bij elektriciteit is beperkt, maar wel zichtbaar. Het verschil tussen gas en elektriciteit wordt daarmee groter, los van het leveringstarief dat met de leverancier is afgesproken.

De rol van btw

Over alle onderdelen van de energierekening wordt btw berekend. Dat geldt dus niet alleen voor de levering, maar ook voor energiebelasting en netkosten. Wanneer één van deze posten stijgt, stijgt het btw bedrag automatisch mee.

De exacte staffels en tarieven voor 2026 worden jaarlijks gepubliceerd door de Belastingdienst. Wie de precieze schijven wil inzien, kan deze daar terugvinden.

De rol van voorschotten en herberekeningen

Wanneer voorschotten worden gebruikt

Voorschotten gelden in de praktijk vooral bij kleinverbruik aansluitingen met een profielmeting. In dat geval wordt het daadwerkelijke verbruik niet continu gemeten, maar ingeschat op basis van profielen. De leverancier werkt dan met een maandbedrag dat vooruitloopt op de jaarafrekening.

Bij grootzakelijke aansluitingen wordt doorgaans afgerekend op basis van gemeten verbruik per maand en spelen voorschotten meestal geen rol.

Verschil tussen vaste contracten en dynamische producten

Bij een vast prijscontract werkt het voorschot als volgt. De leverancier maakt één keer per jaar een inschatting van de totale kosten. Gedurende het jaar betaalt de organisatie een vast maandbedrag. Aan het einde volgt één eindafrekening op basis van het werkelijke verbruik.

Bij dynamische producten werkt dit anders. Vaak wordt gewerkt met een voorschot, maar zodra het daadwerkelijke verbruik beschikbaar is, bijvoorbeeld via een slimme meter, volgt een herberekening. De kosten bewegen dan sneller mee met het echte verbruik en de actuele marktprijzen.

Dit verschil verklaart waarom organisaties met een dynamisch product vaker tussentijdse correcties zien, terwijl bij vaste contracten afwijkingen pas bij de jaarafrekening zichtbaar worden.

Waarom voorschotten juist in januari wijzigen

Aan het begin van het jaar veranderen meerdere uitgangspunten tegelijk. Nieuwe belastingtarieven en nettarieven gaan in en het verbruik van het afgelopen jaar wordt meegenomen in een nieuwe prognose. Daardoor kan het voorschot ineens stijgen of dalen.

Een aangepast voorschot is geen eindafrekening, maar een nieuwe inschatting van het jaarverloop.

Netkosten en transport worden zichtbaarder

Wat netkosten zijn

Netkosten zijn de kosten voor het transport van elektriciteit en gas en voor het gebruik van het energienet. Deze kosten worden vastgesteld door netbeheerders en staan los van de energieleverancier.

Waarom netkosten stijgen

De belangrijkste reden dat netkosten stijgen, is dat het elektriciteitsnet moet worden verzwaard en uitgebreid. Steeds meer organisaties elektrificeren processen, plaatsen zonnepanelen, laden elektrisch vervoer of gebruiken warmtepompen. Tegelijkertijd is het net op veel plekken vol, wat leidt tot netcongestie.

Om leveringszekerheid te behouden en congestie tegen te gaan, investeren netbeheerders grootschalig in:

• Verzwaring van kabels en stations
• Uitbreiding van capaciteit
• Aanpassing van het net voor tweerichtingsverkeer

Deze investeringen worden via de nettarieven doorberekend. Dat maakt netkosten een steeds groter onderdeel van de totale energiefactuur, terwijl organisaties hier nauwelijks invloed op hebben.

Verschil tussen kleinverbruik en grootzakelijk

Hoe netkosten zichtbaar zijn, hangt af van het type aansluiting.

Bij een kleinverbruik aansluiting worden de netbeheerkosten via de energieleverancier gefactureerd. Ze staan als aparte posten op de energiefactuur, maar worden geïnd namens de netbeheerder.

Bij een grootzakelijke aansluiting ontvangt de organisatie deze kosten los. De netbeheerder stuurt een aparte factuur voor transport en aansluiting. Daarnaast volgt vaak een aparte factuur van het meetbedrijf voor meetdiensten. De energieleverancier factureert in dat geval uitsluitend de levering van energie.

Wat niet is veranderd, ondanks wat vaak wordt gedacht

Een hogere factuur betekent niet automatisch een slechter contract

Een hogere energiefactuur betekent niet automatisch dat het energiecontract slechter is geworden. In veel gevallen ligt de oorzaak bij belastingen, netkosten of een voorschotcorrectie.

De opslag duurzame energie bestaat niet meer

De opslag duurzame energie bestaat niet meer als aparte post op de factuur. Dat betekent niet dat overheidsheffingen zijn verdwenen, maar wel dat de opbouw is gewijzigd.

De basisstructuur van de factuur is gelijk gebleven

Leveringskosten, netkosten, energiebelasting en btw vormen nog steeds de kern van de energierekening. Wat verandert, zijn de verhoudingen tussen deze onderdelen.

Wanneer u wel actie moet ondernemen en wanneer niet

Wanneer controleren verstandig is

Het is logisch om de energiefactuur actief te laten controleren wanneer:

• Het voorschot sterk stijgt zonder aantoonbare verbruiksverandering
• Er wijzigingen zijn in aansluiting, capaciteit of meetinrichting
• U meerdere locaties heeft en geen totaaloverzicht
• Tarieven of volumes niet goed herleidbaar zijn

Wanneer niets doen logisch is

Beperkte stijgingen aan het begin van het jaar die verklaarbaar zijn door nieuwe belastingstaffels, nettarieven of een herijking van het voorschot vragen meestal geen directe actie. Overhaast ingrijpen leidt zelden tot betere beslissingen.

Afsluiting

De zakelijke energiefactuur in 2026 kan er anders uitzien zonder dat er iets mis is. Juist aan het begin van het jaar is het belangrijk om eerst te begrijpen welke onderdelen veranderen en waarom.

Wilt u zekerheid dat uw factuur logisch is opgebouwd en aansluit bij uw verbruik en contractafspraken, dan kan het helpen om hier samen naar te kijken. SPOT Energie ondersteunt organisaties bij het duiden van energiefacturen, het beoordelen van voorschotten en het inzichtelijk maken van kostenopbouw. Onafhankelijk en zonder verplichtingen.